Hiển thị các bài đăng có nhãn Cảm xúc. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Cảm xúc. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Ba, 7 tháng 9, 2010

Xao xác tiếng gà trưa

Từ khi chuyển về nơi ở mới, tôi lại được nghe tiếng gà gáy sáng khi bình minh lên đỏ ối một góc trời, rồi những tiếng gà trưa xao xác dưới vòm cây xanh mướt đổ dài bên bến sông.

Sao giữa Sài Gòn lại có tiếng gà trưa xao xuyến đến nhường ấy? Đó không phải là những tiếng gọi bình minh xôn xao khiến chúng tôi thức giấc đến bên cửa sổ đón chút nắng mai đang tan trong màn sương; đó là thứ âm thanh ngân dài trong xa vắng, gọi về những kỷ niệm xưa. Hơn chục năm rồi tôi không được nghe tiếng gà trong thành phố. Bây giờ, những buổi trưa vắng và yên tĩnh, gió mát rượi thổi suốt cả triền sông, làn khói mỏng bay lên rồi lạc giữa không gian chói chang ánh nắng, tiếng gà trưa bỗng vang lên như một tiếng gọi nao lòng khiến Sài Gòn khép mình trở lại vẻ thơ mộng yên bình bấy lâu vẫn lãng quên.

Tiếng gà làm tôi nhớ đến tuổi thơ khốn khó năm xưa trong căn nhà nhỏ quây quần cùng mẹ cha và anh chị. Có một ngày mưa lũ, nước mênh mông hiên nhà, con gà mái buổi trưa cục ta cục tác rồi ráng sức bay lên mái nhà tránh nước, đẻ rơi quả trứng xuống dòng nước lụt, thấy trứng không vỡ nên chúng tôi tiếc lại lội ra vớt vào. Rồi những trưa vắng gà mẹ dẫn gà con đi kiếm ăn, từ trong nhà nhìn ra cũng thấy gà mẹ miệt mài bới đất và gà con nô nghịch quanh bụi chuối dưới mảnh trời xanh ngắt, những tiếng kêu chiêm chiếp nghe thật dễ thương.

Tiếng gà bên sông làm một tình yêu mơ hồ trong tôi chợt giật mình thức giấc, nhớ những lời nhạc đầy hoài niệm – một Sài Gòn có chút nắng trong tiếng gà trưa của Trịnh hay quê hương Việt có mùa xuân mơ ước ấy đang đến đầu tiên, với khói bay trên sông, gà đang gáy trưa bên sông, một trưa nắng cho bao tâm hồn của Văn Cao. Hóa ra tâm hồn cũng có thể thăng hoa từ những điều bình dị ấy.

Yêu thành phố hơn qua những thoáng bình yên
Có tiếng gà trưa xa vắng, dịu hiền…

Nghe tiếng gà trưa xao xác gáy, thấy xao xuyến nao lòng mà cũng thoáng bâng khuâng. Không biết rồi đây tiếng gà sẽ còn tồn tại bao lâu nữa giữa những khu cao ốc và biệt thự đang nhiều lên hàng ngày? Tiếng gà mà tôi nói lại xuất phát từ một nơi chẳng biết gọi là phố hay quê: từ trên tầng cao nhìn xuống, những con gà đủng đỉnh đi trong mảnh vườn rộng bát ngát cây xanh, bên cạnh là căn biệt thự ven sông. Thì ra chủ nhân của nó vẫn không muốn xóa đi một ký ức êm đềm mộc mạc giữa cuộc sống tiện nghi của chốn thị thành này.

12.2009

Tết Sài Gòn

Phố ông Đồ
Tết Sài Gòn ư? Có gì mà nói, chán thấy mồ!

Tôi cũng từng nghĩ vậy bởi đã quá quen với không khí Tết quây quần ấm cúng trong tiết trời lạnh giá. Tôi yêu cái lạnh se sắt ngọt ngào ấy, yêu cái không khí rất cổ truyền khiến những người xa quê không khỏi chạnh lòng thương nhớ chốn xưa. Tết Sài Gòn thì quá nóng, bởi đang giữa mùa khô, nóng quá nên ai cũng ngại đi lại trong thành phố, thôi thì cứ coi như Tết là một dịp nghỉ phép dài.

Thế mà, có năm tôi đi ăn Tết ở nơi khác, chợt thấy lòng bồi hồi lưu luyến, một thoáng thẫn thờ nghĩ đến những khoảnh khắc thật đẹp của Tết Sài Gòn.

Tết Sài Gòn, đi ngang khu phố cổ – giờ là những con đường sầm uất với dãy khách sạn chạy dài – lại bắt gặp người nghệ sĩ thổi kèn góp vui cho màn ẩm thực vỉa hè sôi động. Tết Sài Gòn, tạt qua những con đường bề bộn, thấy người bán hàng lưng áo ướt đẫm mồ hôi bày từng đống dưa hấu trên tấm vải bạt lớn, tràn ra cả lề đường, rồi những dãy bao lì xì đỏ tươi tràn ngập các nẻo đường và cổng chợ.
 
Múa lân ngày Tết

Tết Sài Gòn trong mắt tôi còn là chiếc thuyền hoa duyên dáng của người bán dạo neo đậu ven kênh. Những ngày giáp Tết, từng chậu hoa kiểng được chất đầy thuyền, rồi cứ thế từng đoàn xuôi dòng kênh đùng đục đưa hoa về phố, đôi lúc đã khiến tôi bật cười với cái cảnh “trên hoa dưới rác”, vậy mà ngẫm lại vẫn thấy rất nên thơ. Nhờ Tết, Sài Gòn trong chớp mắt bỗng biến thành một “thành phố hoa” với đủ loại hoa kiểng từ khắp nơi đổ về khoe sắc trong hội xuân Tao Đàn.
 
Công viên mùa xuân

Nhưng, nếu bảo tôi tả thật ngắn gọn cái đẹp của Sài Gòn vào dịp Tết thì tôi chỉ có thể nói vỏn vẹn ba chữ: “thành phố thức” – thức cả ngày lẫn đêm. Từ dịp Giáng sinh, đèn đã chiếu sáng rực rỡ trên các con đường lớn, rồi sang Tết ta, khu trung tâm bỗng tưng bừng với phố tỏa sáng, và đường hoa về đêm càng thêm lộng lẫy, không hổ danh là “Sài Gòn hoa lệ”. Từ đầu ngày, phố ông đồ đã nhộn nhịp bút nghiên, nhưng đông khách nhất vẫn là buổi tối, có khi các thầy đồ viết không kịp để khách phải chờ lâu. Chợ Bến Thành đêm cũng không kém phần tấp nập, nên những con đường quanh đó đặc kín cả người.

Sài Gòn ơi, thức làm chi cho lòng người xao xuyến?

Tôi bỗng thấy yêu Sài Gòn những đêm không ngủ, bởi khi ấy, Sài Gòn trở về với cái đẹp rất đặc trưng của mình: rực rỡ ngay cả khi lặng lẽ.

Sao cứ mãi đèn hoa cho tôi về say phố?
 
Đường hoa Nguyễn Huệ
Phố tỏa sáng
7.2009

Sonata ánh trăng

Ánh trăng đi về đâu trong đêm thanh vắng? Ánh trăng trải lòng ai những phút cô đơn? Trăng rơi trên sông một nỗi buồn cô độc, đẹp mà bí ẩn, xa xôi và đau đớn. Ai đã một lần nghe ánh trăng rót vào lòng như từng giọt buồn rơi qua bản sonata không bao giờ cũ với thời gian, để thấy sóng lòng cuộn dâng, khi êm ái thiết tha, khi mãnh liệt tuôn trào, khi khắc khoải và khi òa vỡ một nỗi niềm không thể gọi tên?

Bạn đã bao giờ nghe chưa, bản sonata cho piano số 14 của Beethoven ấy, mà sau này được phổ biến với cái tên "Sonata ánh trăng"? Hãy nghe đi, và sẽ thấy, trăng không chỉ là trăng, trăng tràn ngập cả một cõi lòng đang dậy sóng.

Nhà thơ Ludwig Rellstap quả là có lý khi đặt tên cho bản giao hưởng này là "Sonata ánh trăng" để diễn tả tiếng nhạc tựa như "ánh trăng tỏa trên mặt hồ". Nghe chương nhạc đầu tiên của bản sonata này, có thể hình dung ra một thứ ánh sáng bàng bạc đang dịu dàng lan tỏa – một sự lãng mạn nhẹ nhàng.

"Sonata ánh trăng" có ba chương tất cả: Adagio Sostenuto, Allegretto, và Presto Agitato. Cả ba chương là sự hòa quyện của những thang bậc cảm xúc khiến tôi liên tưởng đến một câu thơ của Xuân Quỳnh: "dữ dội và dịu êm, ồn ào và lặng lẽ". Chương một được viết dưới hình thức sonata rút gọn với giai điệu chậm rãi, tha thiết mà nhà soạn nhạc Pháp Hector Berlioz gọi là "lời than vãn", gợi lên một thứ tình cảm dịu êm như ánh trăng tan trên mặt hồ lặng sóng, khiến người nghe lắng mình vào thế giới của giấc mơ và hồi ức. Chương hai là phần minuet và trio tương đối truyền thống, mang nhịp điệu nhanh hơn như ánh trăng đang mải miết theo dòng chảy của sông dài, gieo vào lòng người một niềm linh cảm có điều gì đó dữ dội sắp xảy ra. Chương cuối được viết ở hình thức sonata sôi nổi với nhiều hợp âm rải nhanh và âm nhấn mạnh mẽ, thể hiện cảm xúc mãnh liệt, dữ dội như ánh trăng vỡ ra trên mặt nước cuồn cuộn sóng giữa trời giông tố, nghe mà cảm giác như chính mình đang vật lộn với cuồng phong. "Sonata ánh trăng" chứa đựng nỗi buồn đau nhưng không tuyệt vọng, nếu không muốn nói là lột tả được khát vọng hướng đến một điều gì đó tốt đẹp hơn từ trong đau khổ.

Dường như "Sonata ánh trăng" nghe hay hơn trong đêm, và đó phải là một đêm thanh vắng. Khi tiếng dương cầm vang lên là cả không gian và thời gian ngưng đọng lại. Tôi lặng lẽ chiêm ngưỡng cái đẹp u uẩn của một cuộc tình cô liêu thấm đẫm ánh trăng. Ôi, ánh trăng… Ánh trăng phủ trên mặt nước lấp lánh sáng, ánh trăng len qua vòm lá đẫm sương đêm, ánh trăng đổ xuống một căn gác buồn cô tịch, ánh trăng đọng lại trong một đôi mắt dõi theo phía chân trời… Kìa một đôi tay chìa ra đón lấy ánh trăng như hứng lấy cả một trời hy vọng.

Beethoven sáng tác bản Sonata cho piano số 14 năm 1801 và đề tặng cho cô học trò 17 tuổi của mình là nữ bá tước Giulietta Guicciardi. Sau khi Beethoven qua đời vài năm, nhà thơ và cũng là nhà phê bình âm nhạc Đức Ludwig Rellstab đã so sánh những giai điệu mượt mà trong chương đầu của tác phẩm với ánh trăng trên hồ Lucerne. Từ đó bản nhạc này được mọi người biết đến dưới cái tên "Sonata ánh trăng".

"Sonata ánh trăng" huyền ảo quá, và ngay cả sự ra đời của nó cũng có thật nhiều giai thoại. Sau đây là một giai thoại nổi tiếng về xuất xứ của bản nhạc bất hủ này.

Năm 1801, Beethoven đang sống ở kinh đô âm nhạc thế giới là thành Vienna – thủ đô nước Áo. Để trang trải khó khăn trong cuộc sống thường ngày, ngoài việc sáng tác, Beethoven còn dạy nhạc cho con gái các nhà quý tộc. Beethoven xấu trai nhưng mang một trái tim nghệ sĩ đa tình. Ông đem lòng yêu say đắm một học trò của mình là Giulietta Guicciardi. Cô thiếu nữ dường như cũng biết được điều đó nhưng chỉ im lặng khiến Beethoven càng thêm hy vọng. Thế nhưng, tình cảm ấy của Beethoven đã bị cự tuyệt khi ông ngỏ lời với Giulietta dưới vòm hoa nhà nàng vào một buổi tối sau khi dạy xong. Tuyệt vọng và đau đớn, đêm hôm đó Beethoven đã lang thang vô định trong thành Vienna rồi đứng cô độc trên cây cầu bắc qua dòng Danube xanh xinh đẹp. Đó là một đêm trăng rất sáng, Beetthoven như sực tỉnh khi đắm mình trong một không gian tĩnh lặng ngập tràn ánh trăng với nước sông Danube lấp lánh huyền ảo. Thành Vienna đã chìm sâu vào giấc ngủ, chỉ còn người nhạc sĩ đau đáu một mảnh tình đơn phương đang đứng cô độc giữa đất trời thấm đẫm ánh trăng. Đâu đây tiếng dương cầm vang lên xa vắng, tiếng đàn như hút hồn dẫn bước chân Beethoven đi một cách vô thức đến một ngôi nhà trong khu lao động nghèo. Ở đó chỉ có người cha đang ngồi nghe cô con gái mù của mình chơi dương cầm. Người cha đau khổ bảo Beethoven rằng con gái mình chỉ có một ước mơ duy nhất suốt cuộc đời là được ngắm nhìn ánh trăng trên dòng Danube, nhưng ông chẳng bao giờ có thể đem đến cho con niềm hạnh phúc giản dị ấy. Xúc động trước tình cảm của người cha dành cho con gái và ngạc nhiên trước tiếng dương cầm thánh thót của người thiếu nữ mù, Beethoven ngồi vào cây đàn và bắt đầu chơi. Những nốt nhạc vang lên ngẫu hứng, ào ạt dâng theo cảm xúc mãnh liệt của nhà soạn nhạc thiên tài, lúc nhẹ nhàng hiền dịu như ánh trăng, lúc lại mạnh mẽ mênh mang như sóng sông Danube. Dường như không còn cuộc sống vất vả với những lo toan thường nhật, không còn những mảnh đời đau khổ, những bi thương tuyệt vọng mà chỉ còn một thế giới huyền ảo, lung linh như cổ tích. Tiếng nhạc ngân lên trong ánh trăng, thấm đẫm trong ánh trăng, dạt dào trong ánh trăng, đọng lại từng giọt cảm xúc đầy khát vọng bứt ra khỏi lời nguyền của số phận.

Tôi nghe "Sonata ánh trăng" nhiều lắm rồi, nhưng vẫn không bao giờ chán. Mỗi lần nghe là một lần trải nghiệm với vẻ đẹp mê đắm và khao khát mãnh liệt giữa tận cùng bát ngát ánh trăng.

 
10.2007

Thứ Hai, 6 tháng 9, 2010

Sài Gòn - những nẻo đường thơ

Tôi không dám chối bỏ mình là một người tham lam, tham lam cả trong cảm xúc và âm nhạc.

Từ rất lâu rồi, tôi mê đắm nhạc Phú Quang và nhạc Trịnh bởi cái chất tự sự sâu lắng đẹp đến nao lòng. Tôi cũng yêu Hà Nội lãng đãng và cổ kính của bốn mùa xuân hạ thu đông, với những chiều thu tháng 10 đi trên "phố thơm" Điện Biên Phủ ngát hương hoàng lan vương trên tóc, với một sớm mùa đông lạnh – lạnh cóng đôi chân trần – mắt dõi theo những dãy phố của một ngày heo hút gió qua chiếc cửa kính mờ sương, với vòm hoa sấu li ti như triệu ánh sao trời lấp lánh sau cơn mưa mùa hạ trên đường Trần Phú, với hai hàng ban tím bọc lấy vườn hồng mùa xuân ở phố Bắc Sơn… Tôi cũng yêu Huế trầm mặc có dòng Hương xanh trong vắt soi cành phượng đỏ - thành phố của non xanh nước biếc, của những quán café đầy thơ mộng, của hoa ngô đồng chiều tím bâng khuâng…

Và dĩ nhiên, trong trái tim tôi còn có cả một Sài Gòn thật dịu êm giữa rất nhiều bộn bề, hối hả.

Trả lại em yêu, khung trời đại học
Con đường Duy Tân cây dài bóng mát
Buổi chiều khuôn viên mây trời xanh ngát
Vết chân trên đường vẫn chưa phai tàn.

Quả thực, tôi cũng yêu con đường Phạm Ngọc Thạch – một Duy Tân xưa cũ đầy lá me bay trong câu hát của Phạm Duy – nhưng tôi còn yêu hơn khi đi bộ dưới những con đường có hàng cây thẳng đuột và cao vút như Trương Định hay Huyền Trân Công Chúa, những kiểu cây đặc biệt của phố phường mà chỉ Sài Gòn mới có; hay khi chân bước chầm chậm trên đường Nguyễn Du đoạn qua Nhạc viện, cố đón lấy những âm thanh trong trẻo; rồi những buổi sáng lang thang trong phố cổ, mường tượng một Sài Gòn xưa nơi góc nhà hát lớn và khách sạn Continental.

Sài Gòn cũng đi vào lòng tôi như một "thành phố tình yêu và nỗi nhớ": Em ơi hãy lắng nghe, em ơi hãy lắng nghe, nghe thành phố thở; bằng đôi chim nhỏ bay giữa bầu trời; bằng bao nụ cười nghiêng nghiêng chờ đợi; bằng hoa phượng đỏ thương ai trao ai…(Phạm Minh Tuấn – Nguyễn Nhật Ánh). Nhưng rồi tôi lại không thích Sài Gòn phượng đỏ, bởi hoa thì ít mà lá thì nhiều, tôi đã lỡ yêu cái vòm trời như lửa cháy rủ xuống dòng Hương xanh thẳm mất rồi; thế là Sài Gòn đọng lại trong tôi những ngày hoa vàng trải thảm – của hoa điệp, hoa lim và hoa muồng hoàng yến (mà nhiều người vẫn gọi là Osaka).

Nếu một mai tôi xa Sài Gòn…

Tôi e mình không thoát khỏi cái khoảnh khắc nửa đêm vùng dậy để nghe những lời nhạc quá đỗi dịu dàng của Trịnh Công Sơn: Em còn nhớ hay em đã quên - Nhớ Sài Gòn mưa rồi chợt nắng - Nhớ phố xưa quen biết tên bàn chân - Nhớ đèn đường từng đêm thao thức - Sáng cho em vòm lá me xanh… Em còn nhớ hay em đã quên - Nhớ Sài Gòn những chiều lộng gió - Lá hát như mưa suốt con đường đi - Có mặt đường vàng hoa như gấm - Có không gian màu áo bay lên…

Nhưng tôi lại không muốn làm người ra đi. Tôi muốn ở lại cùng cái đẹp đời thường của Sài Gòn như câu kết đầy náo nức của nhạc sĩ Y Vân: Sài Gòn đẹp lắm, Sài Gòn ơi, Sài Gòn ơi; dù ngay tại mảnh đấy này, có khi tôi cũng da diết nhớ một buổi chiều tháng 10 cùng 3 đứa bạn đại học chạy xe thong dong qua bến Bạch Đằng, trầm mình trong màu nắng rất trong và đón làn gió mát từ sông thổi lên. Hơn mười năm rồi, bạn bè cũ có mấy khi gặp lại, kỷ niệm xưa chỉ còn trong một ký ức khó phôi pha.

7.2009

Cảm xúc Sài Gòn phố

Có lẽ, các bạn đã quen nghe cái từ “Hà Nội phố”, chứ không mấy khi nghe nhắc đến “Sài Gòn phố”, cũng như đâu đó cảm xúc lắng đọng trong những tâm hồn lãng mạn về thành phố thân thương thường là dành cho những miền đất rất “thơ” như Hà Nội, Huế, Đà Lạt…

Nhưng…

Tôi bứt cả một chữ “nhưng” đầy tình yêu và lưu luyến ra khỏi trái tim tù ngục. Sài Gòn – vốn không phải là quê hương tôi, cũng không phải nơi tôi sinh ra và lớn lên, nói nôm na Sài Gòn chỉ là miền đất đón bước chân của một người con gái mang trong mình giọt máu miền Trung vào Nam lập nghiệp, mà sao vẫn để lại trong tôi nhiều thương mến. Sài Gòn có những con đường mà tôi chỉ thích đi bộ, thích lê la vỉa hè, thích nhâm nhi hàng quán, thích cái nắng óng ả xuyên qua vòm me xanh và cả giọng mời rất ngọt của những chị hàng rong.

Nếu một ngày kia tôi xa Sài Gòn…

Tôi sẽ nhớ lắm những buổi chiều ngồi uống café vỉa hè dưới vòm hoa osaka rực rỡ nhìn qua nhà thờ Huyện Sĩ, nhớ con đường Phạm Ngọc Thạch có những quả me khô bất ngờ rơi lộp độp và lăn tròn dưới lốp xe. Nhớ một thoáng mưa chiều, dừng chân trú ở hiên nhà lạ, có câu chuyện chớp nhoáng với chị bán bò bía cũng đụt mưa mà xúc động một mảnh đời.

Tôi nhớ mỗi dịp tháng 3 về, thành phố nhuộm một màu vàng rất tuyệt – đến mức tôi phải gọi Sài Gòn của tháng 3 là thành phố hoa vàng. Những cánh hoa mỏng và nhẹ lắm, nên khi rơi xuống vẫn lặng lẽ bên đường, không như lá theo gió cuốn đi, trở thành những thảm nắng lưu luyến bước chân qua.

Tôi cũng rất nhớ những ngày Sài Gòn ngập nước sau một cơn mưa xối xả hay dịp triều cường, có khi ngập đến nửa bánh xe, đi làm về mà “cực chi lạ”. Nhớ vỉa hè to và rộng đầy bằng lăng tím phủ xuống dãy đại bác chĩa ra dòng sông chói chang ánh nắng. Sài Gòn tấp nập và bon chen, nếu đến những ngày này bạn sẽ còn thấy đầy bụi bặm và lô cốt, nhưng không vì thế mà những phút giây đầy mơ mộng và hứng khởi bị lãng quên.

Tôi viết cho tôi và cho những ai mang trong mình những cảm xúc về Sài Gòn phố:

Sài Gòn ơi
Tôi yêu những con đường đầy gió
Mùa hạ về xao xác lá me bay
Yêu đôi mắt xoe tròn bỡ ngỡ
Của em thơ bên góc phố mỗi ngày.

Sài Gòn ơi
Tôi yêu buổi chiều phai vạt nắng
Rồi bất ngờ một thoáng mưa rơi
Tiếng dương cầm nhà ai sâu lắng
Níu bước chân trên xác lá tơi bời.

Sài Gòn ơi
Tôi yêu cánh hoa dầu phớt đỏ
Xoay giữa trời trong vũ khúc mong manh
Tôi tiễn bạn, đôi mắt đầy nỗi nhớ
Lắng vào tim một ký ức ngọt lành.

Sài Gòn ơi
Tôi yêu gốc me già
Có ai kia hò hẹn
Tuổi xuân thì tà áo trắng bay lên
Yêu ánh trăng loang trên dòng kênh
Chênh chao từng mảnh vỡ
Góc quán tự tình bỗng chốc quên tên.

Sài Gòn ơi
Tôi yêu đường Yersin
Hoa lim vàng nở rộ
Chợ Bến Thành đêm cũng lắm người qua
Những hàng gánh tha hương
Ngủ quên bên đường nhỏ
Ánh đèn vàng thao thức phố xa.

Tôi sẽ gọi giữa một trời lưu luyến
Mùa gió về nô nức đón Noel
Thành phố thức để cùng ai xao xuyến
Chút tâm tình cho phố nhỏ thân quen.
 
7.2009 

Thương nhớ đồng quê

Thương nhớ đường về hoa xuyến chi
Vương theo hương lúa tuổi xuân thì
Em cười, nắng rọi mùa xuân cũ
Cải vàng quấn quýt bước chân đi.

Thương nhớ đồng quê ngày chớm hạ
Thơm thơm một thoáng búp sen hồng
Xòe tay anh thả đôi nhành lá
Em kết thuyền trôi nơi bến sông.

Thương nhớ rừng thu hương nấm mối
Em xa biển rộng, núi mây ngàn
Mênh mang chiều xuống loang màu khói
Nồng nàn lúa chín gọi mùa sang.

Thương nhớ chiều đông mưa lất phất
Gió về lạnh lẽo buốt bàn tay
Trời lam một mảnh soi đáy mắt
Lá đông lấp lánh giọt vơi đầy.

Em đi, gửi lại hồn sông nước
Thương nhớ đồng quê đã mấy mùa…


 8.2009

Sông Danube xanh

Hẳn là những ai yêu âm nhạc cũng đã từng nghe bản “Sông Danube xanh” của Johann Strauss.

Tôi mê nhạc cổ điển từ ngày còn bé, khác hẳn hầu hết bạn bè tôi lúc đó (Họ chỉ thích nhạc có lời, còn tôi thì thích cả nhạc có lời lẫn không lời, thậm chí còn thích nghe hòa tấu nhiều hơn). Có rất nhiều bản nhạc hay gợi lên trong tôi những cảm xúc rung động mãnh liệt, trong đó có Sông Danune xanh. Nghe bản nhạc này từ bé, đến giờ vẫn nghe, và tôi biết, dù tháng năm trôi qua, tôi vẫn mãi không thôi mê đắm bản nhạc valse bất hủ này.


Năm 1867, Johann Strauss Jr sáng tác “Donauwalzer” (bản nhạc valse sông Danube), tên đầy đủ của bản nhạc này là “An der schönen blauen Donau” (Bên dòng sông Danube xanh xinh đẹp). Bản nhạc nguyên thủy này không được đón nhận nồng nhiệt cho lắm, có lẽ vì lời nhạc của nó do Josef Weyl đặt không được hay.

Vài tháng sau đó, khi Strauss tham dự Hội chợ Quốc tế Paris và cần gấp vài bản nhạc mới để trình diễn, ông đã chuyển bài này thành một phiên bản cho giàn nhạc hoà tấu. Tác phẩm thành công rực rỡ ngay từ buổi trình diễn đầu tiên với cái tên “Le beau Danube bleu”. Từ đó trở đi, Sông Danube xanh soạn cho giàn nhạc hoà tấu này được trình diễn khắp nơi và trở thành một trong những tác phẩm âm nhạc được yêu thích nhất mọi thời đại.

Tôi thường nghe bản nhạc Sông Danube xanh của giàn nhạc giao hưởng, tiếc rằng không thể đưa lên đây được. Tôi cũng có chơi bản nhạc này nhưng tất nhiên không được hay.

Nghe sông Danube xanh không lời, rồi nghe thêm bài hát “Dòng sông xanh” có lời Việt của Phạm Duy, càng cảm được cái đẹp mênh mông xa vắng đến nao lòng:

Một dòng xanh xanh, một dòng tràn mông mênh
Một dòng nồng ý biếc, một dòng sầu mấy kiếp
Một dòng trời xao xuyến, một dòng tình thương mến
Một dòng còn quyến luyến, một dòng nhớ
Quay về miền đời lúc mơ huyền
Ánh dương lên xôn xao, hai ven bờ sông sâu
Cười ròn tiếng người, đẹp lòng sớm mai.
Những cô em tươi môi ngồi giặt yếm yên vui
Thả ý thắm theo người chở gió về xuôi.
Hát vang lên cho vui, cô nàng ngồi bên tôi
Đời là khúc nhạc, đời là tiếng thơ
Nước sông reo như ru cuồn cuộn sóng trôi xa
Là tiếng hát mơ hồ mời đón lòng ta.
Sông về sông dào dạt ý
Hát tang bồng theo tàu mà đi
Ai giang hồ sau nghìn hải lý
Lỡ tình duyên nơi đâu đó ghé qua kinh kỳ.
Sông về sông dào dạt ý
Hát tang bồng theo tàu mà đi
Ai giang hồ sau nghìn hải lý
Lỡ tình duyên nơi đâu đó ghé qua kinh kỳ.
Ôi, tóc em hoe như mây chiều rơi, rơi vàng lòng đời.
Ôi, mắt em xanh như đêm dài, để người quên kiếp mai.
Sông về, sông cười ròn tiếng
Yêu mối tình bên bờ thành Vienne
Đôi giang hồ quay về bờ bến
Ngỡ mình vui trong ánh sáng muôn sao Thiên Đàng.
Ngày ấy, có tiếng ai khoan hò thuyền về.
Ngày ấy, có dáng em soi dòng chiều hè.
Ngày ấy, có tiếng ta hát gọi tình về
Nước sông miên man trôi đi.
Ngày ấy, lúc đến với em một lời thề.
Ngày ấy, lúc nói với em một chuyện gì.
Ngày ấy, lúc vui cuộc sống nhịp tràn trề
Nước sông miên man trôi đi.
...

Người hỡi! Ánh trăng rụng không tới nước.
Vì đêm rét mướt, dòng sông lắng câm.
Người hỡi! Giúp nhau mở đôi mắt biếc
Ngắm cầu nhớ sông im cúi gầm.
Người hỡi! Ánh trăng rụng không tới nước.
Vì đêm rét mướt, dòng sông lắng câm.
Người hỡi! Giúp nhau mở đôi mắt biếc
Ngắm sông xanh xao
Đi về đâu? Đi về đâu?
Nước lặng khô cứng đờ.
Màn tang buông tuyết phủ.
Người ơi! Đi về đâu?
Kiếp tù đầy nước giá
Xót thương cho cây khô nghèo.
Đi về đâu? Đi về đâu?
Nước lặng khô cứng đờ.
Màn tang buông tuyết phủ.
Người ơi! Đi về đâu?
Kiếp tù đầy nước giá
Xót thương cho cây khô nghèo.
Rồi đàn chim xanh từ trời thanh về vờn quanh.
Gió Đông chết ngoài sông mới, mùa Xuân tới.
Ai mơ hồ ngủ kỹ, mau ra đời.
Bông hoa đầu rụng rơi trên dòng xanh
Rồi đàn chim xanh từ trời thanh về vờn quanh.
Gió Đông chết ngoài sông mới, mùa Xuân tới.
Ai mơ hồ ngủ kỹ, mau ra đời.
Bông hoa đầu rụng rơi trên dòng xanh lơ
Đi! Ta đi, đi theo sóng, sóng nước biếc.
Theo nhịp sóng vui tưng bừng.
Đi! Ta đi, đi theo sóng, sóng nước biếc.
Theo mây trôi đi muôn nơi khắp chân trời.


Rồi một lúc thấy lòng buồn nhớ, lắng mình trong những tiếng nhạc êm đềm như ký ức tự ngàn xưa vọng về, chợt thấy thèm một khoảnh khắc được đứng trước dòng Danube để chiêm ngưỡng vẻ đẹp bao la và hoang sơ của nó.

6.2007

Dòng sông kỷ niệm

Hoàng hôn trên sông Hương

Tôi đã đi qua nhiều dòng sông, nhưng vẫn không thấy con sông nào thơ mộng và quyến rũ như dòng Hương xứ Huế. Một người bạn Pháp của tôi quả quyết rằng về bản chất tự nhiên thì sông Hương còn đẹp hơn sông Seine, và dòng sông này như một phụ nữ đẹp quyến rũ, bí ẩn và nguy hiểm, bởi nước sông trong xanh và êm đềm như không hề có sóng, nhưng thực tế thì đây là con sông sâu với rất nhiều vực thẳm.
Lại nhớ câu thơ của Thu Bồn:

“Con sông dùng dằng con sông không chảy
Sông chảy vào lòng nên Huế rất sâu”


Có nhiều giai thoại về tên con sông này. Tục truyền rằng ngày xưa vua Trần gả Huyền Trân công chúa cho vua nước Chiêm Thành là Chế Mân để lấy hai châu Ô, Lý, khi thuyền đi ngang dòng sông này thì nàng thấy một mùi hương dìu dịu tỏa ra, bèn đặt tên là sông Hương. Sử sách lại cho rằng chúa Nguyễn Hoàng đương lúc băn khoăn không biết nên xây chùa ở đâu thì đêm nằm mộng được một bà tiên bảo rằng hãy đốt hương đi dọc bờ sông, khi nào hương tắt thì dừng lại xây chùa. Chúa Nguyễn làm theo, sau đó đặt tên dòng sông này là sông Hương và ngôi chùa bên bờ sông là chùa Thiên Mụ (hay còn gọi là Linh Mụ). Xoay quanh cái tên của dòng sông này còn có nhiều giai thoại khác, tôi xin trích một đoạn trong bài Sông hoa của Lê Huỳnh Lâm: “Các cụ ngày xưa nói nước sông Hương pha trà thì rất thơm, ngon nên được gọi là sông Thơm, rồi một vài ý kiến lại nói nước trên dòng sông này toả ra một mùi hương dìu dặt của loài cỏ Thạch Xương Bồ mọc dọc ven bờ sông, kẽ đá phía thượng nguồn.” Còn trong bút ký Ai đã đặt tên cho dòng sông, nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường viết: “…tôi thích nhất một huyền thoại kể rằng vì yêu quý con sông xinh đẹp của quê hương, con người ở hai bờ đã nấu nước trăm hoa đổ xuống lòng sông, để làn nước thơm tho mãi mãi. Tôi lĩnh hội ý nghĩa của truyền thuyết ấy như nhà thơ chọn bút hiệu của mình, gửi gắm vào đấy tất cả ước vọng muốn đem cái Đẹp và tiếng Thơm để xây đắp văn hoá và lịch sử”.

Sông Hương đoạn nào cũng đẹp, từ chỗ thượng nguồn nơi có thể nhìn khúc sông uốn lượn từ đồi Vọng Cảnh, đến chỗ dòng nước chia hai ôm lấy cồn Hến và chảy ven vùng Vỹ Dạ xanh tươi trù phú. Nước sông Hương ngọt ngào tạo nên những vườn cây nổi tiếng của đất cố đô như Kim Long, Vỹ Dạ, cả những món ăn rất đặc trưng mà nơi khác làm khó sánh bằng vì thiếu loại hến ngon và loại bắp thơm ngọt của cồn Hến.

Sông Hương ven đồi Vọng Cảnh
Xanh biếc giữa núi rừng

Với tôi, sông Hương là một dòng sông kỷ niệm. Đó là những ngày chủ nhật, vài ba đứa bạn kéo nhau qua Kim Long ăn bánh cuốn hay bún thịt nướng, ngắm vườn cây xanh mướt ven sông. Đó là những chuyến đi chơi thuyền Rồng ngược dòng lên chùa Thiên Mụ, điện Hòn Chén và lăng Minh Mạng rồi thuyền tắt máy, để xuôi theo dòng nước tự trôi về trong làn gió đêm mát rượi và lấp lánh ánh trăng tan, thả những chiếc đèn lồng thắp nến và lặng lẽ chiêm ngưỡng hoa đăng lững lờ trôi trên mặt nước. Đó là những năm cấp III còn học trường Quốc Học, vào giờ chơi vẫn cùng bè bạn băng qua đường đi dạo ở bãi cỏ rộng và xanh trước bờ sông. Đường Lê Lợi rợp mát bóng cây, chạy dài từ ga tàu đến Đập Đá dọc theo sông Hương, băng qua nhiều trường học nên vẫn được du khách gọi bằng một cái tên trìu mến: “con đường áo trắng”.

Nồng nàn sắc phượng

5.2008

Thương nhớ ngô đồng

Con đi xa mười năm rồi mẹ nhỉ?
Mười mùa hoa thao thức đợi vầng trăng
Nhớ khoảng trời hồng tím đến bâng khuâng
Ngô đồng khóc, lá bay hình giọt lệ…

Con vẫn nhớ nồng nàn mùa hoa Huế
Ngày tháng tư khi nắng sớm vừa sang
Ngày cuối xuân, gió lộng với mây ngàn
Tan trong phố bởi sắc hồng xao xuyến.

Ngô đồng ơi, thuở xưa ta hò hẹn
Giấc mơ chiều tím biếc tuổi hoa niên
Tóc ai bay che khuất nụ cười hiền
Giấu ánh mắt đong đầy màu xa vắng.

Ai đã xa một miền hoa thầm lặng
Càng rưng rưng thương nhớ dáng ngô đồng
Lá thu chiều xao xác giữa mênh mông
Xòe tay hứng những trái tim thành phố.

Con đi xa mười năm rồi mẹ nhỉ
Vẫn nặng lòng vương vấn sắc hoa xưa…
Tôi viết bài thơ này khi một người bạn nhắn rằng ngô đồng ở Huế đã bắt đầu một mùa hoa nở.

Ai đã từng đi qua tuổi học trò ở Huế mà không một lần ngắm ngô đồng và nhặt cánh hoa rơi trong công viên Tứ Tượng bên dòng sông Hương? Đường Lê Lợi là “con đường áo trắng”, học sinh, sinh viên từ các giảng đường Đại học Sư Phạm, Đại học Khoa học, cả những ngôi trường nổi tiếng như Quốc học, Hai Bà Trưng (trước đây là trường nữ sinh Đồng Khánh) có thể tạt ngang góc công viên vào giờ nghỉ hay những buổi tan trường để thưởng thức khoảng trời hồng bên sông mỗi mùa hoa ngô đồng nở. Màu hoa bâng khuâng, khắc khoải như hoài cổ nhưng lại mang phong thái kiêu sa. Hoa tỏa mùi hương dìu dịu thơm ngát bàn tay, vương trên tóc một ngày hanh nắng.

Hoa ngô đồng Huế - ảnh: Đỗ Xuân Cẩm

Không nơi đâu trên đất nước này có những cây ngô đồng đẹp như ở Huế. Ngày xưa vua Minh Mạng quá mê ngô đồng mà cho đem cây này từ Quảng Đông (Trung Quốc) về trồng ở điện Cần Chánh. Ngô đồng kể từ đó thổi vào cố đô chút hồn suy tư trầm mặc của sắc vàng mỗi mùa lá rụng lẫn sắc hồng phớt tím của hoa mỗi độ xuân tàn. Thân ngô đồng thẳng đứng tượng trưng cho khí tiết thanh cao, và khi cây nở hoa, cả đất trời chìm trong hư ảo với màu hồng tím bâng khuâng, vừa dịu dàng vừa lộng lẫy – lột tả được vẻ đẹp tao nhã quý phái của đất kinh kỳ.

Ngày xưa, ngô đồng là loài cây dành riêng cho bậc đế vương, chỉ được trồng ở cung điện và các nhà quyền quý. Bây giờ đến Huế, du khách vẫn bắt gặp ngô đồng ở Đại Nội, lăng vua, bên hồ Tịnh Tâm, trong công viên Tứ Tượng bên bờ sông Hương, ở các chân cầu Phú Xuân, Tràng Tiền… Nghe đâu Công ty Công viên Cây xanh Huế đã cho nhân giống 150 cây ngô đồng để trả lại cho thành phố những không gian huyền thoại.

Ngô đồng là loài cây để lại nhiều vương vấn trong lòng thi nhân mặc khách. Đỗ Phủ trong những ngày lang thang bên sông Hoàng Hà, quá say mê vẻ đẹp của ngô đồng mà viết:

“Hương đạo trắc dư anh vũ lạp
Bích Ngô thê lão phượng hoàng chi”

Vua Thiệu Trị thì mê ngô đồng mà hóa thân làm thi sĩ và cho khắc lên bia mộ mình câu thơ về loài hoa cao quý này:

“Ly biên tam kính cúc
Dạ bán nhất thanh ngô”

Thì ra người đã khuất mà vẫn còn vang tiếng lá ngô đồng rơi ngoài hiên vắng.

Còn tôi – từ thuở ấu thơ đã thấy rợn ngợp trước sắc thu buồn xao xuyến qua câu thơ của Bích Khê:

“Ô hay buồn vương cây ngô đồng
Vàng rơi, vàng rơi thu mênh mông.”

Lá ngô đồng có hình trái tim hay giọt lệ - những trái tim biết bay, những giọt lệ xoay xoay trong buổi chiều đầy gió khiến ai bắt gặp đều không khỏi thấy lòng bâng khuâng. Lá vàng mấy tháng liền rồi rụng hẳn vào cuối mùa đông. Sang xuân cây mới nở hoa, từ xa nhìn lại là cả một vòm sáng thanh tao giữa đất trời, như làn mây hồng pha sắc tím trùm lên thành phố. Những buổi sáng ban mai khi sương còn ướt lá, hoa ngô đồng càng thêm huyền ảo, lung linh.

Thời tôi còn bé, ở công viên Tứ Tượng bên bờ sông Hương có một cây ngô đồng đại thụ, mỗi dịp tháng tư về là xao xuyến một trời hoa, lẫn trong sắc nắng còn non của ngày cuối xuân chớm hạ, trong sắc xanh của bầu trời cao lồng lộng phủ xuống dòng sông, vừa hồng bâng khuâng, vừa tím đến cồn cào nỗi nhớ, đẹp như những hàng đỗ mai vẫn nở hồng mỗi độ xuân sang trong sân trường Quốc Học mà sau này tôi vẫn mê say. Nhiều người dân cho biết họ đã từng thấy chim phượng hoàng bay về đậu trên cây ngô đồng này nhiều năm. Huyền thoại xưa kể rằng loài chim quý này chỉ chọn cây ngô đồng mà đậu cho dù đường dài mỏi cánh. Tiếc thay, cơn bão lớn năm 1985 đã làm đổ mất cây ngô đồng này, để lại không ít hụt hẫng trong lòng người dân xứ Huế. Rồi cũng ở một góc công viên Tứ Tượng, cây ngô đồng con giờ đã lớn lên và nở mấy mùa hoa. Một chiếc ghế trong quán cà phê Sơn trên đường Lê Lợi là nơi lý tưởng để cùng bè bạn thả hồn theo tiếng nhạc và chiêm ngưỡng hoa ngô đồng với một phong vị rất “Đường thi”.

Bây giờ, cây ngô đồng đẹp nhất là cây trồng ở điện Thái Hòa. Du khách từ xa đến thăm cung điện đúng vào mùa ngô đồng nở không khỏi xuýt xoa trước vẻ đẹp cao sang ấy. Còn giới học sinh, sinh viên vẫn thường hay ngắm ngô đồng bên sông Hương mà thôi.

Rồi một chiều giữa đất Sài Gòn, tình cờ đọc entry của một người đồng nghiệp có nhắc đến cây ngô đồng, lại thấy lòng xao xuyến nhớ loài hoa đẹp quý phái và trầm mặc như một biểu tượng của đất kinh kỳ. Đã sống bao năm ở Huế, đã quay trở lại bao lần, đã từng đi qua những mùa ngô đồng nở, đẹp dịu dàng trong những ngày cuối xuân, mà sao chẳng chụp lại tấm ảnh nào – không hiểu do vô tình hay lãng quên? Tự nhủ lòng mình hẹn một ngày về săn ảnh ngô đồng mùa ra hoa và rụng lá.

Thương nhớ lắm, ngô đồng ơi.

8.2008

Osaka trong thành phố


Một buổi sáng tháng 3, những dải vàng rực rỡ trùm lên góc phố, đong đưa theo gió như bóng nắng lao xao. Kìa hoa osaka đã nở, giữa trời biếc mênh mang một sắc vàng.

Sắc vàng ấy, vốn dĩ không thắm lắm, cũng không nhạt lắm, cứ như những giọt nắng lung linh lẫn vào giữa vòm lá tươi xanh, mà phải là cái thứ nắng rất trong vừa qua buổi mai, chưa kịp chói chang như những trưa hè oi ả. Tháng 3, lá vẫn theo gió đuổi nhau tung tăng trên vỉa hè, quấn chân một chị hàng rong có nụ cười hiền hậu, xao xuyến đậu trên bàn tay bé nhỏ của các em thơ. Bước chân qua phố bỗng ngập ngừng, bởi xác hoa vàng nằm hồn nhiên và e lệ, đánh thức ký ức đã ngủ vùi trở lại thuở hoa niên. Ngước lên khoảng trời xanh là xốn xang cả người bởi những vòm hoa vàng vừa tinh khôi vừa lộng lẫy nổi trên nền mây trắng, nên dù vắng mưa và ngập nắng Sài Gòn, vẫn thấy lòng êm dịu lắm.

Tôi sẽ gọi Sài Gòn của tháng 3 là thành phố hoa vàng – bởi sắc vàng của hoa điệp, hoa lim và hoa muồng hoàng yến (mà giới học trò vẫn gọi tắt là hoa hoàng yến hoặc theo tiếng Nhật là hoa osaka) đang tràn ngập cả phố phường. Những cánh hoa mỏng và nhẹ lắm, nên khi rơi xuống vẫn lặng lẽ bên đường, không như lá theo gió cuốn đi, trở thành những thảm hoa vàng lưu luyến bước chân qua.

Tháng 3 theo nắng gió vừa lên gọi về một mùa osaka nữa cho phương Nam thêm nồng nàn tươi trẻ. Sang tháng tư, vẫn là sắc vàng ấy nhưng có thêm màu tím bằng lăng và cả phượng đỏ cũng chớm vào mùa, nên dẫu sao osaka của tháng 3 vẫn là màu nắng lung linh nguyên vẹn nhất.


--------------------------

Tên khoa học: Cassia fistula L.
Tên phổ thông: Muồng hoàng yến, muồng hoàng hậu, bò cạp nước, Osaka (gọi theo tiếng Nhật)
Tên tiếng Anh: India laburnum, golden shower
Họ: Caesalpiniaceae

Chủ Nhật, 5 tháng 9, 2010

Hương Bắc giữa Sài Gòn

Ở Hà Nội bây giờ đang là mùa sấu chín, cũng là khoảnh khắc báo hiệu đất trời sắp sửa vào thu. Sấu có mùi hương thanh tao dịu nhẹ với vị chua đặc trưng khiến tâm hồn thêm dịu mát trong những ngày nắng hạ. Tháng 5, tháng 6 vừa sang, khi phượng đỏ và bằng lăng tím đang đua nhau khoe sắc thì sấu cũng lặng lẽ trổ những chùm hoa trắng li ti, để sau đó ra quả xanh mà dầm nước uống hay nấu canh rau muống đều rất tuyệt.
Một em gái đã gửi cho tôi bức ảnh sấu ra hoa và quả non khi tôi viết trong blog một người em gái khác:

“Gửi chút lặng thầm hương sấu đi em
Mười bốn năm không về cùng mùa hạ
Nghe em kể mà lòng xao xuyến quá
Ngỡ đâu đây hoa sấu rụng đầu mùa

Ngỡ như mình vẫn đi trên lối xưa
Cùng bè bạn băng qua mùa hạ cũ
Dưới tán lá xanh bên đường Trần Phú
Hoa li ti như triệu ánh sao trời

Gửi chút lặng thầm hương sấu, em ơi
Để chị gói tháng năm làm kỷ niệm…”

Bây giờ đã là tháng 9, sấu cũng chín đầy khắp nơi trên phố phường Hà Nội. Sài Gòn không có sấu, chỉ có những hàng me, nhưng sấu có một hương vị rất đặc trưng không thể lẫn với chanh và me được. Tôi không phải là người xứ Bắc mà vẫn yêu một chút thanh tao dịu dàng hương sấu. Sấu giữa Sài Gòn càng thêm lạ, bữa ăn có sấu xem chừng cũng ngon hơn.

Sấu chín gọt vỏ, ăn sống chấm với muối ớt rất dễ chịu, lại có mùi hương thơm thơm của những ngày chớm thu. Sấu làm ô mai cũng ngon, còn đem dầm nước thì uống vào cảm giác như mọi sự mệt mỏi bực dọc đều tan biến. Người ta hay luộc rau muống và dầm sấu vào nước rau để uống, tôi cũng thích nấu canh rau muống dầm sấu để thưởng thức chút hương vị Bắc giữa Sài Gòn. Tôi thích cả canh sườn nấu sấu, ngon ngọt thanh tao dịu dàng.

Sấu chỉ có nhiều vào dịp hè thu. Đây đó trên đường phố Sài Gòn, chợt bắt gặp một hàng bán sấu, tưởng như có người gánh cả mùa thu Hà Nội đem vào để phương Nam dịu mát.

9.2008

Tháng Tám

Tháng Tám dịu dàng hương lúa non
Nắng vương trong mắt biếc xoe tròn
Gió tung mái tóc người em gái
Hoa cỏ đường về nâng gót son.

Tháng Tám dỗi hờn hay đổ mưa
Gọi về ký ức những ngày xưa
Bạn bè thuở ấy vô tư quá
Xòe tay hứng nước nghịch say sưa.

Tháng Tám chiều nay trời gió lộng
Sài Gòn xao xác lá me bay
Cúc vàng lưu luyến chiều mơ mộng
Sen hồng một thoáng thơm bàn tay.

Ô kìa, sao chợt nghe lòng nhớ
Lồng đèn rực rỡ mùa Trung thu
Bỗng cay khóe mắt buồn vô cớ
Xóm nghèo vọng lại một lời ru.

Tháng Tám về ngang hàng quán cũ
Giật mình, ai gọi giữa ban trưa?
Mênh mang tháng Tám bao xao xuyến
Bồi hồi nhớ lại bạn bè xưa…

Sài Gòn, 8.2008

Viết cho ngày khai trường

"Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại náo nức những kỷ niệm hoang mang của buổi tựu trường. Tôi không thể quên được những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng tôi như mấy cánh hoa tươi mỉm cười giữa bầu tròi quang đãng. Buối sáng mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh. Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên tôi thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học." (Thanh Tịnh)

Ai đã từng qua một thời cắp sách hẳn không thể nào quên không khí của những buổi tựu trường. Với tôi, ngày khai trường luôn là một kỷ niệm đẹp. Đó cũng là ngày sinh nhật của tôi. Ngày xưa, cuộc sống còn khó khăn nên thường đến ngày khai trường và lễ tết chúng tôi mới có quần áo mới. Học sinh kéo nhau đến trường dự lễ khai giảng sau một mùa hè sôi động, sao tôi cảm thấy có cái sự nô nức nhiệt tình hơn hẳn ngày nay.

Công việc quá bận nên giờ tôi mới viết cho ngày khai trường thay vì hôm 5/9.

Tôi nhớ ngày khai trường năm lớp 1, tôi được vào học chung trường với anh chị tôi. Anh tôi - lúc ấy học lớp 4 - kéo tôi đến một gốc cây và dặn anh học ở lớp nào, nếu bị ai bắt nạt thì nhớ đến đó gọi anh. Mấy chị em chúng tôi ngày ấy vẫn tự giúp nhau đi học, khi nào ba mẹ có thể về sớm mới đón. Ngày khai trường đầu tiên, mọi thứ đều choáng ngợp và mới lạ. Đầu tháng 9 trời vẫn còn nắng lắm, hoa phượng chưa kịp tàn và bằng lăng vẫn nở khắp nơi, chẳng có cái không khí của một "buổi mai đầy sương thu và gió lạnh" của nhà văn Thanh Tịnh mà sao vẫn thấy trong lòng "có sự thay đổi lớn".

Mỗi năm đi qua trong đời học sinh là một ngày khai trường đầy kỷ niệm. Ngày khai trường của những năm đầu cấp, cuối cấp cũng là những dịp đáng nhớ, nhưng tôi nhớ nhất vẫn là ngày khai trường năm 1990. Khi ấy tôi còn là học sinh lớp 9, được đại diện cho học sinh toàn trường lên phát biểu trong lễ khai giảng. 18 năm đã trôi qua, tôi không còn nhớ ngày ấy mình đã nói những gì, chỉ nhớ rằng chiếc bục giành cho thầy cô vốn cao lắm, miệng tôi không với tới micro gắn sẵn nên đành phải tháo ra cầm tay (14 tuổi nhưng tôi vẫn còn nhí lắm). Do không có sẵn phương tiện chụp ảnh như bây giờ nên tôi không lưu lại được tấm ảnh nào. Vài tuần sau đó có dịp vào văn phòng thầy hiệu trưởng, tôi thấy có nhiều ảnh về lễ khai giảng được lồng trong khung kính, trong đó có ảnh phát biểu trước toàn trường của tôi, thèm sở hữu một tấm như thế mà không dám mở miệng xin.

Cho đến bây giờ, đã 15 năm trôi qua kể từ ngày khai trường cuối cùng của đời học sinh, (do lên đại học chúng tôi khai giảng vào ngày 15/10), tôi vẫn thấy trong tim âm vang rộn rã tiếng trống tựu trường. Ra đường phố Sài Gòn, nhìn các nữ sinh tung bay tà áo xuân thì đến lớp, lại nhớ hai hàng nữ sinh lớp 12 mặc áo dài trắng cầm hoa trên con đường từ cổng trường đến tượng đài Bác giữa sân trường Quốc Học ngày nào. Cảm xúc dẫu đã xa xưa nhưng chẳng thể nào quên.

Tháng 9 đã về mang theo một năm học mới, tôi lại nhớ những mùa thu xưa - trong sắc hè vừa đi qua và chút hương sen nở muộn, hương bắp cuối mùa, hương thanh trà ngọt thơm là mênh mang những tà áo trắng trên con đường đầy phượng bay và long não. Sài Gòn của tháng 9 mưa rơi tầm tã giữa những thoáng nắng hanh vàng, vẫn đọng lại trong đôi mắt ngây thơ của con tôi lấp lánh niềm vui ngày khai trường như tôi của tuổi học trò một thuở.
 
12.9.2008

Thứ Bảy, 4 tháng 9, 2010

Dậy sớm đón bình minh

Dậy sớm đón bình minh, thấy lòng êm dịu. Ban mai là nụ hoa ướt sương đang hé mở đón chào ngày mới, là mặt trời lên đỏ ối một góc trời, nhuộm thắm dòng sông mênh mang và đẹp u uẩn giữa nền trời tím.

Dậy sớm đón bình minh, thấy thành phố thật nên thơ trong khoảnh khắc chuyển giao giữa ngày và đêm đang hiện hình bên cửa sổ. Rặng cây thẫm như bóng chiều, làm bình phong cho vầng dương vừa lên soi những đám mây hình núi.

Chợt nhớ câu thơ được Nguyễn Nhật Ánh dịch để làm đề từ cho tuyển tập "Anh Bồ Câu trò chuyện với tình yêu":

"Cảm ơn đời mỗi sớm mai thức dậy
Ta được thêm ngày nữa để yêu thương."
(Nguyên bản: "Wake at dawn with a winged heart and give thanks for another day of loving" của Kahlil Gibran, trích trong tập thơ "The Prophet" - Nhà tiên tri)

Và đây là chùm ảnh bình minh bên cửa sổ cùng những vần thơ viết cho con gái.

DẬY SỚM

Dậy sớm đón bình minh
Xem mặt trời lấp ló
Làn mây màu tím đỏ
Nhuộm dòng sông mênh mang.

Dậy sớm đón ngày sang
Xem chồi non mở mắt
Giọt sương đêm trong vắt
Dịu dàng trên lá hoa.

Dậy sớm nghe tiếng ca
Con chim xinh đang hót
Khúc nhạc trời lảnh lót
Gọi ngày về yêu thương.

Dậy sớm ngắm con đường
Màn đêm từ biệt phố
Ban mai đùa ngọn cỏ
Nắng sưởi bàn chân son.

Nghiêng nghiêng bóng chân con
Bước nhịp cùng ngày mới
Kìa bình minh vẫy gọi
Dậy sớm đón niềm vui.